NUTQ SIGNALIDAN SHOVQINLARNI KETMA-KET BARTARAF ETISH ALGORITMI
Referat
Nutq signalini shovqindan tozalash muammosi nutq tanish tizimlari, mobil aloqa qurilmalari va ovozli interfeyslar uchun dolzarb vazifa hisoblanadi. Mazkur tadqiqotda Self - Organizing Map (SOM) va Spectral Subtraction usullarini birlashtirgan yangi yondashuv taklif etilgan. Bu yondashuv shovqinli klasterlarni aniqlashda SOM neyron tarmog‘idan foydalanib, energiya va chastota xususiyatlarini kombinatsiya qilish orqali nutqni samarali tozalaydi. Tadqiqot jarayonida shovqin taxmini uchun Minimum Statistics Noise Estimation usuli, xususiyatlarni adaptiv tanlash strategiyasi qo‘llanilgan va shovqinni turli darajalarida (1% dan 25% gacha) tajribalar o‘tkazilgan. PESQ metrikasi yordamida baholangan natijalar taklif etilgan yondashuv an’anaviy Veyvlet va Spectral Subtraction kabi usullarga nisbatan yuqori samaradorlikka egaligini ko‘rsatgan. Ushbu yondashuvni afzalligi shovqinli klasterlarni aniqlashni takomillashtirilgan algoritmi va nutq tabiiyligini saqlab qolish uchun optimallashtirilgan post-processing bosqichida namoyon bo‘lgan. Tadqiqot natijalari ko‘rsatishicha, SOM va Spectral Subtraction usullari kombinatsiyasi shovqinli muhitda nutq signallarini tozalashda samarali yechim hisoblanadi.
Kalit so'zlar
Iqtibos keltirish tartibi
Jurnal uslubiAdabiyotlar
- Mamatov, N., Niyozmatova, N., & Samijonov, A. (2021). Software for preprocessing voice signals. International Journal of Applied Science and Engineering, 18(1), 1 - 8. INNOVA TSI ON TEXNOLOGIYALAR INNOVATIVE TECHNOLOGIES ИННОВАЦИОННЫЕ ТЕХНОЛОГИИ 2025 - yil 1(58) - son 2025 volume 58, number 2 Том 58 No 2, 2025 ISSN 2181 - 4732 ISSN 2181 - 4732 129
- Niyozmatova, N. N., Jalelov, N. K., Samijonov, N. B., & Madrahimova, N. M. (2024). Eliminating noise from a speech signal based on a pair of filters. International Journal of Science and Research Archive, 13(2), 401 – 410. https://doi.org/10.30574/ijsra.2024.13.2.2058
- Boll, S.F. (1979). Suppression of acoustic noise in speech using spectral subtraction. IEEE Transactions on Acoustics, Speech, and Signal Processing, 27(2), 113 - 120.
- Lim, J.S., & Oppenheim, A.V. (1979). Enhancement and bandwidth compression of noisy speech. Proceedings of the IEEE, 67(12), 1586 - 1604.
- Ephraim, Y., & Malah, D. (1984). Speech enhancement using a minimum - mean square error short - time spectral amplitude estimator. IEEE Transactions on Acoustics, Speech, and Signal Processing, 32(6), 1109 - 1121.
- Ramirez, J., Górriz, J.M., & Segura, J.C. (2007). Voice activity detection: fundamentals and speech recognition system robustness. In M. Grimm & K. Kroschel (Eds.), Robust Speech Recognition and Understanding (pp. 1 - 22). I - Tech Education and Publishing.
- Martin, R. (2001). Noise power spectral density estimation based on optimal smoothing and minimum statistics. IEEE Transactions on Speech and Audio Processing, 9(5), 504 - 512.
- Kohonen, T. (1982). Self - organized formation of topologically correct feature maps. Biological Cybernetics, 43(1), 59 - 69.
- Zhang, X.L., & Wu, J. (2013). Deep belief networks based voice activity detection. IEEE Transactions on Audio, Speech, and Language Processing, 21(4), 697 - 710.
- Ramírez, J., Segura, J.C., Benítez, C., De La Torre, A., & Rubio, A. (2004). Efficient voice activity detection algorithms using long - term speech information. Speech Communication, 42(3 - 4), 271 - 287.